Modern tıbbın ve tedavi süreçlerinin en önemli ayaklarından biri farmakolojidir (ilaç bilimi). Ancak ilaçların prospektüslerinde veya doktorların tedavi planlarında karşılaştığımız farmakolojik jargona hakim olmamak, ilaçların hatalı kullanımına yol açabilmektedir. Güvenli bir tedavi süreci için bu medikal kelimelerin yasal sınırlarını bilmek gerekir.
En Sık Karşılaşılan Farmakoloji Terimleri
- Endikasyon: Bir ilacın hangi hastalıkların tedavisinde kullanılması gerektiğinin bilimsel ve yasal olarak onaylanmış tanımıdır. Yani ilacın "kullanım amacı"dır.
- Kontrendikasyon: İlacın kesinlikle kullanılmaması gereken durumları ifade eder. Örneğin; belirli bir kalp ilacının böbrek yetmezliği olan hastalarda kontrendike olması, o hastaların bu ilacı asla almaması gerektiği anlamına gelir.
- Profilaksi: Henüz bir hastalık ortaya çıkmadan, o hastalıktan korunmak amacıyla uygulanan önleyici tedavi yöntemidir (Örn: Koruyucu antibiyotik kullanımı).
Etki Mekanizmalarına Göre Medikal Tanımlar
İlaçların vücuda uygulanış ve etki etme biçimleri medikal literatürde iki ana gruba ayrılır:
Lokal Etki: İlacın sadece uygulandığı bölgede sınırlı kalmasıdır. Cilde sürülen merhemler, göz damlaları veya bölgesel spreyler lokal etkilidir; tüm vücut sistemini etkilemezler.
Sistemik Etki: İlacın kana karışarak tüm vücut dolaşımına yayılması ve etki göstermesidir. Ağızdan alınan haplar, şuruplar veya damardan yapılan iğneler sistemik etkiye sahiptir.